Informacje przekazywane przez ciało – znaczenie ruchu w ocenie atrakcyjności

 

Grafika wygenerowana przy pomocy Chat GPT

 

W ocenie drugiego człowieka ogromną rolę odgrywają informacje przekazywane przez ciało. Już w ciągu kilku sekund potrafimy wyrobić sobie opinię na temat atrakcyjności fizycznej, życzliwości, ciepła emocjonalnego czy otwartości na kontakt społeczny. Przez wiele lat badania nad atrakcyjnością skupiały się głównie na względnie stałych cechach budowy ciała, takich jak masa ciała czy proporcje sylwetki. Znacznie mniej uwagi poświęcano natomiast temu, w jaki sposób ruch ciała, gesty i postawa wpływają na ocenę innych osób. Tę lukę postanowili wypełnić Lin Gao i in. (2025) w swoim badaniu. Autorzy chcieli ustalić, czy ocena atrakcyjności fizycznej oraz ocena kobiecych cech ekspresyjnych opierają się na tych samych sygnałach płynących z ciała, czy też wykorzystują odmienne źródła informacji.

Badacze rozróżnili dwa podstawowe rodzaje sygnałów. Pierwszym były cechy budowy ciała, czyli względnie stabilne właściwości fizyczne, takie jak wskaźnik masy ciała BMI (ang. Body Mass Index), stosunek obwodu talii do bioder WHR (ang. Waist-to-Hip Ratio), proporcje kończyn, kolor skóry czy różne wymiary anatomiczne. Drugim rodzajem informacji były sygnały dynamiczne, określane jako ruch ciała, obejmujące gesty, ułożenie rąk, sposób poruszania się oraz postawę ciała. Autorzy założyli, że atrakcyjność fizyczna będzie silniej zależeć od trwałych cech budowy ciała, natomiast kobiece cechy ekspresyjne, takie jak ciepło, serdeczność, delikatność czy empatia, będą w większym stopniu związane z ruchem i zachowaniem.

Do eksperymentu zrekrutowano piętnaście młodych kobiet. Każda z nich została sfotografowana i nagrana na filmach wideo. Podczas wykonywania zdjęć uczestniczki przyjmowały różne pozycje ciała. Część fotografii przedstawiała neutralne postawy, część pozy uznawane za atrakcyjne, a część spontanicznie przyjmowane pozycje, które same uczestniczki uważały za atrakcyjne lub nieatrakcyjne. Łącznie uzyskano 225 fotografii. Dodatkowo każda kobieta nagrała krótką wypowiedź o swoim rodzinnym mieście w dwóch wersjach. W pierwszej mówiła w sposób neutralny i pozbawiony emocji. W drugiej starała się zachęcić odbiorców do odwiedzenia swojego miasta, używając bardziej zaangażowanego i entuzjastycznego sposobu prezentacji. Z nagrań przygotowano 60 krótkich filmów pozbawionych dźwięku, dzięki czemu oceniający mogli skupiać się wyłącznie na sygnałach płynących z ciała.

Po zakończeniu nagrań badacze przeprowadzili szczegółowe pomiary antropometryczne. Oceniono między innymi BMI, obwód klatki piersiowej, obwód uda, obwód łydki, proporcje talii do bioder, długość palców, stosunek długości nóg do wysokości ciała, proporcje barków do bioder oraz parametry koloru skóry. Dodatkowo zakodowano wiele elementów ruchu ciała widocznych na zdjęciach i filmach. Analizowano liczbę gestów wykonywanych jedną lub dwiema rękami, czas utrzymywania rąk z dala od tułowia, sposób ustawienia nóg, położenie dłoni, kąt nachylenia ciała oraz rodzaj przyjmowanej postawy.

Następnie do badania zaproszono 54 nowych uczestników pełniących rolę obserwatorów. Ich zadaniem było ocenianie atrakcyjności fizycznej kobiet oraz dziewięciu cech ekspresyjnych kojarzonych z kobiecą serdecznością i troską o innych. Oceniano między innymi współczucie, empatię, wrażliwość na potrzeby innych, delikatność, ciepło oraz skłonność do wspierania innych ludzi. Wszystkie oceny wykonywano na siedmiostopniowych skalach.

Do analizy danych wykorzystano zaawansowane metody statystyczne. Szczególnie ważna była regresja LASSO, metoda pozwalająca jednocześnie wybierać najważniejsze zmienne i eliminować te, które nie wnoszą istotnych informacji do modelu. Dzięki temu można określić, które cechy ciała rzeczywiście wpływają na ocenę atrakcyjności lub cech osobowościowych.

Pierwszym interesującym wynikiem było to, że kobiety prezentujące wypowiedzi w sposób pełen zaangażowania były oceniane jako bardziej atrakcyjne fizycznie niż te, które mówiły neutralnie. Otrzymywały także wyższe oceny pod względem kobiecych cech ekspresyjnych. Innymi słowy, sama ekspresja emocjonalna i sposób poruszania się mogły poprawiać ogólne wrażenie wywierane na obserwatorach.

Jeszcze ciekawsze okazały się wyniki dotyczące czasu trwania nagrania. W filmach prezentowanych z zaangażowaniem ostatnie pięć sekund było oceniane jako bardziej serdeczne, ciepłe i pełne pasji niż pierwsze pięć sekund. Nie obserwowano jednak podobnych zmian w atrakcyjności fizycznej. Sugeruje to, że postrzeganie atrakcyjności jest stosunkowo stabilne, natomiast ocena cech ekspresyjnych zmienia się wraz z obserwacją zachowania danej osoby.

Analiza fotografii wykazała, że spontanicznie przyjmowane atrakcyjne pozy były oceniane wyżej niż pozy narzucone przez eksperymentatorów. Kobiety, które samodzielnie wybierały sposób zaprezentowania swojej atrakcyjności, sprawiały wrażenie zarówno bardziej atrakcyjnych fizycznie, jak i bardziej serdecznych. Badacze zauważyli, że wiele spontanicznych pozycji obejmowało gesty związane z zachowaniami zalotnymi, takie jak poprawianie włosów, taniec czy układanie dłoni na biodrach.

Kluczową część pracy stanowiło porównanie znaczenia budowy ciała i ruchu ciała. W przypadku filmów wideo model oparty wyłącznie na cechach budowy ciała wyjaśniał około 47,6% zmienności ocen atrakcyjności fizycznej. Natomiast model oparty wyłącznie na ruchach ciała wyjaśniał jedynie około 7,1% tej zmienności. Oznacza to, że atrakcyjność fizyczna była przede wszystkim związana z trwałymi cechami wyglądu, a nie z samym sposobem poruszania się.

Najsilniejszym predyktorem atrakcyjności okazał się BMI. Im niższe były wartości BMI w analizowanej grupie kobiet, tym wyższe oceny atrakcyjności otrzymywały uczestniczki. Znaczenie miały także inne cechy, między innymi proporcje barków do bioder, długość palca serdecznego oraz niektóre parametry koloru skóry. Wyniki te są zgodne z podobnymi badaniami z zakresu atrakcyjności fizycznej wskazującymi, że masa ciała i proporcje sylwetki stanowią jedne z najważniejszych sygnałów wykorzystywanych podczas oceny atrakcyjności fizycznej.

Zupełnie inaczej wyglądała sytuacja w przypadku kobiecych cech ekspresyjnych. Tutaj model oparty wyłącznie na budowie ciała wyjaśniał zaledwie około 6,4% zmienności ocen. Natomiast model wykorzystujący informacje o ruchu ciała wyjaśniał około 19% zmienności. Największe znaczenie miała liczba wykonywanych gestów oraz liczba gestów wykonywanych z rękami odsuniętymi od tułowia. Osoby wykonujące więcej otwartych i ekspresyjnych ruchów były postrzegane jako bardziej ciepłe, serdeczne i empatyczne.

Badacze przeprowadzili również analizę udziału poszczególnych źródeł zmienności. W przypadku atrakcyjności fizycznej indywidualne różnice między kobietami odpowiadały za około 50,2% całkowitej wariancji ocen, natomiast zmiany wynikające z ruchu i ekspresji odpowiadały jedynie za około 0,6%. W przypadku kobiecych cech ekspresyjnych ruch i ekspresja odpowiadały za około 16,2% wariancji, a indywidualne cechy budowy ciała za około 10,4%. Wyniki te bardzo wyraźnie pokazują, że atrakcyjność i cechy ekspresyjne opierają się na różnych mechanizmach percepcyjnych.

Interesujące okazały się także wyniki dotyczące zdjęć statycznych. O ile budowa ciała nadal stosunkowo dobrze przewidywała atrakcyjność fizyczną, o tyle zarówno cechy budowy ciała, jak i analizowane elementy postawy bardzo słabo przewidywały kobiece cechy ekspresyjne. Badacze uznali to za dowód, że do oceny takich właściwości jak ciepło, troskliwość czy empatia potrzebna jest obserwacja zachowania w czasie. Pojedyncze zdjęcie zawiera zbyt mało informacji, aby umożliwić wiarygodną ocenę tego typu cech.

Autorzy zaproponowali również wyjaśnienie teoretyczne uzyskanych wyników. Ich zdaniem atrakcyjność fizyczna jest związana przede wszystkim z trwałymi i łatwo dostępnymi cechami wyglądu. Można ją ocenić niemal natychmiast. Natomiast kobiece cechy ekspresyjne są bardziej dynamiczne i zależą od aktualnego zachowania. Wymagają obserwacji gestów, postawy i sposobu komunikowania się z otoczeniem. Z tego powodu ruch ciała staje się ważniejszym źródłem informacji niż sama budowa anatomiczna. Badanie posiadało pewne ograniczenia. W eksperymencie uczestniczyło jedynie piętnaście kobiet, co ograniczało różnorodność analizowanych sylwetek. Ponadto analizowano głównie gesty rąk, nie uwzględniając szczegółowo ruchów całego ciała.

Podsumowując, badanie Gao i in. dostarcza dowodów na to, że atrakcyjność fizyczna i kobiece cechy ekspresyjne są oceniane na podstawie częściowo odmiennych informacji. Atrakcyjność fizyczna zależy głównie od względnie stałych cech budowy ciała, szczególnie BMI i proporcji sylwetki. Z kolei postrzeganie ciepła, empatii, serdeczności i innych kobiecych cech ekspresyjnych opiera się przede wszystkim na ruchu ciała, gestach oraz sposobie prezentowania emocji. Wyniki te pokazują, że podczas oceny innych ludzi nie analizujemy wyłącznie tego, jak wyglądają, ale również to, jak się poruszają i komunikują swoje emocje.

Literatura:

1. Gao L., Pell M.D., Peng Z., Jiang X. (2025). Perceiving female physical attractiveness and expressive traits from body features and body motion. BMC Psychology, 13, 1206.