Zbrodnia na przestrzeni wieków: Najstarsze dowody kryminalne w historii ludzkości
Grafika stworzona przy pomocy generatora obrazów Bing i zmodyfikowana.
Zbrodnia nie jest wyłącznie domeną współczesności. Od momentu, gdy pierwsi ludzie zaczęli żyć w społecznościach, pojawiły się konflikty, których wynikiem były akty przemocy i zbrodnie. Dzięki osiągnięciom współczesnej archeologii, antropologii i medycyny sądowej możemy odczytywać ślady starożytnych zbrodni, które przetrwały w postaci szkieletów, narzędzi, a nawet rytuałów pogrzebowych. W tym artykule przyjrzymy się najstarszym znanym dowodom kryminalnym, które rzucają światło na brutalne aspekty życia prehistorycznych społeczności.
Sima de los Huesos (Dół Kości) to jaskinia w górach Atapuerca w północnej Hiszpanii. Między 600 000 a 300 000 lat temu region ten zamieszkiwała populacja kopalnego gatunku człowiekowatych. Od 1985 roku w jaskini tej prowadzone były badania archeologiczne, w trakcie których doszło do niezwykłego odkrycia. Na jednej spośród 17 czaszek (która została zrekonstruowana z 52 fragmentów kości), zaobserwowano ślady po dwóch uderzeniach. Zmiany zlokalizowane były nad lewym oczodołem kości czołowej. Z pomocą nowoczesnych technik kryminalistycznych takich jak m.in. analiza konturów oraz trajektorii urazów, stwierdzono, że oba urazy były zapewne wynikiem dwóch uderzeń twardym przedmiotem i spowodowały śmierć młodego osobnika. Najprawdopodobniej czaszka licząca około 430 000 lat jest jednym z najstarszych dowodów morderstwa.
Przypadek z Sima de los Huesos nie jest odosobniony. W 1991 roku niemieccy turyści podróżujący po Alpach, między Włochami a Austrią, dokonali szokującego odkrycia – znaleźli zmumifikowane ludzkie ciała. Pierwsze oględziny zwłok wskazywały, że odnaleziony mężczyzna zmarł stosunkowo niedawno. Jednak głębsza analiza wykazała, że szczątki te mają około 5 300 lat, a za ich dobre zachowanie odpowiadają warunki, panujące w wysokogórskim środowisku (niska temperatura, wieczna zmarzlina, śnieg, wiatr). Kolejnym ciekawym odkryciem była przyczyna śmierci mężczyzny – rana od strzały zlokalizowana na plecach. „Ötzi”, bo taki przydomek nadano mężczyźnie (nawiązując do pobliskiej doliny Ötztal) był więc prawdopodobnie ofiarą morderstwa. Naukowcy wysunęli nawet hipotezę, że znalazł się on na tak dużej wysokości, ponieważ chciał się tam ukryć przed swoim wrogiem. Ostatecznie jego kryjówka stała się jego grobem na kolejne 5 300 lat.
Grafika stworzona przy pomocy kreatora obrazów Bing.
Na początku lat 60. XX wieku na neolitycznym cmentarzysku Dżabal Sahaba (obecny Sudan) znaleziono szkielety 61 osób, w tym mężczyzn, kobiet i dzieci. Szczątki te datowane były na około 13 tysięcy lat. Nosiły one liczne ślady przemocy – złamania kości, roztrzaskane czaszki, a w pobliżu szkieletów odkryto pozostałości kamiennych pocisków. Ślady te wskazywały, że spoczywające na cmentarzu osoby były ofiarami walki lub innych makabrycznych wydarzeń. W latach 2013-2019 szczątki 61 osób zostały ponownie zbadane, w tym zostały poddane analizie mikroskopowej, w celu odróżnienia śladów obrażeń przyżyciowych i okołośmiertnych od uszkodzeń powstałych pośmiertnie. Zidentyfikowano około sto nowych ran, zarówno zagojonych, jak i niezagojonych. Prawie wszystkie zaobserwowane urazy wskazywały na przemoc. Ponadto obecność zarówno zagojonych, jak i niezagojonych obrażeń, sugerowała powtarzające się epizody przemocy w ciągu życia tych osób, a nie jak wcześniej uważano, pojedynczy konflikt. Pochówki na Dżabal Sahaba dostarczają zatem dowodów na liczne, powtarzające się najazdy lub zasadzki, którym poddane były ludy łowiecko-zbierackie zamieszkujące te obszary.
W 2015 i 2018 roku archeolodzy pracujący na stanowisku wykopaliskowym Templo Mayor w mieście Meksyk odkryli dowody na powszechne wśród Azteków składanie ofiar z ludzi. Coś, co do tej pory było uważane za legendę i wymyślone, mroczne historie stało się faktem. Najnowocześniejsze narzędzia kryminalistyczne pozwoliły archeologom udowodnić, że w czasach przedhiszpańskich ludy Azteków i Majów składali ofiary. Często były nimi dzieci, które uważano za czyste i nieskazitelne. Ofiarom wycinano serca lub ścinano głowy, przebijano je strzałami, drapano, krojono, kamienowano, miażdżono, obdzierano ze skóry, grzebano żywcem lub zrzucano ze szczytów świątyń. Odkryto również dół grobowy ze szczątkami dzieci, które zostały częściowo bądź całkowicie spalone.
Kolejnym szokującym odkryciem z przeszłości jest to opisane w artykule Science z 1999 roku. Francuscy paleontolodzy poinformowali w nim o odkryciu sto tysiącletnich kości sześciu osobników Homo neanderthalensis znalezionych we francuskiej jaskini o nazwie Moula-Guercy. Szczątki te zostały złamane przez innych neandertalczyków w taki sposób, aby wydobyć z nich szpik i mózg. Ponadto ślady narzędzi na żuchwie i kości udowej sugerowały, że język i mięśnie zostały odcięte w celu spożycia. Powyższe odkrycie nie jest jedynym tego typu. W jaskini El Sidrón w Hiszpanii paleontolodzy odkryli szczątki rodziny składającej się z 12 osób, które zostały poćwiartowane, obdarte ze skóry, a następnie zjedzone przez innych neandertalczyków około 50 000 lat temu.
Grafika stworzona przy pomocy kreatora obrazów Bing.
Najstarsze dowody kryminalne pokazują, że przemoc towarzyszyła ludzkości od samego początku. Była ona wynikiem walk o zasoby, konfliktów kulturowych, czy zwykłych ludzkich nieporozumień. Każda z opisanych powyżej zbrodni niesie ze sobą historię, która czeka na całkowite odkrycie. Dzięki pracy antropologów i archeologów możemy lepiej zrozumieć, jak przeszłość kształtowała naszą teraźniejszość, a także wyciągnąć wnioski z historii pełnej dramatów i tajemnic.
Literatura:
https://www.sci.news/othersciences/anthropology/science-sima-de-los-huesos-hominin-02849.html
https://www.smithsonianmag.com/smart-news/the-true-story-behind-otzi-the-murdered-iceman-180981103/
https://phys.org/news/2021-05-prehistoric-violence-jebel-sahaba-event.html
https://www.history.com/news/aztec-human-sacrifice-religion
https://www.smithsonianmag.com/history/europes-hypocritical-history-of-cannibalism-42642371/
