Dziecko z Lapedo – hybryda neandertalczyka i Homo sapiens?
Grafika wygenerowana przy pomocy Chat GPT
W 1998 roku archeolodzy odnaleźli niemal kompletny szkielet dziecka w wieku ok. 4–5 lat w schronisku skalnym Abrigo do Lagar Velho w dolinie Lapedo, niedaleko Leirii w środkowej Portugalii. Nazwane „dzieckiem z Lapedo”, znalezisko wzbudziło kontrowersje z powodu nietypowej kombinacji cech morfologicznych. Część anatomicznych cech, takich jak proporcje kończyn, wskazywały na neandertalskie pochodzenie, podczas gdy inne (np. podbródek) były typowe dla wczesnych Homo sapiens.
Początkowe datowania oscylowały w granicach 24 000–25 000 lat temu. Jednak badania z 2024 roku, wykorzystujące nowoczesną metodę CSRA (ang. Compound-Specific Radiocarbon Analysis), przeprowadzoną na kolagenie kości, pozwoliły oszacować wiek dziecka na ok. 28 000 lat temu. Choć brakuje bezpośredniego materiału genetycznego z miejsca pochówku, liczne analizy morfologiczne sugerują, że dziecko mogło pochodzić z populacji o mieszanym pochodzeniu (najprawdopodobniej drugiego lub trzeciego pokolenia krzyżowania się Homo sapiens i Homo neanderthalensis).
Podobne przypadki krzyżowania się homininów
Denny
W 2018 roku w jaskini Denisowej (Syberia) odkryto kość należącą do dziewczynki „Denny”. Analiza DNA wykazała, że jej matka była neandertalką, a ojciec denisowianinem.
Człowiek z Peștera cu Oase (Rumunia)
Czaszka znaleziona w Rumunii, datowana na 37 000–42 000 lat temu, zawierała aż 6–9% neandertalskiego DNA.
Osobnik Ust'-Ishim z Syberii
Szkielet mężczyzny datowany na 45 000 lat posiadał świeże ślady introgresji neandertalskiej (rozwijając pojęcie introgresji to proces, w którym w długim interwale czasowym dochodzi do włączenia puli genowej jednego gatunku do puli genowej innego).
Dziś wiadomo, że niemal wszyscy współcześni ludzie spoza Afryki posiadają 1–2% neandertalskiego DNA. Mieszkańcy Azji Południowo-Wschodniej mogą mieć także DNA denisowiańskie. „Dziecko z Lapedo” spoczywało w grobie ze śladami ochry i zwierząt, co może wskazywać na rytuał. Znaleziska takie jak „dziecko z Lapedo”, „Denny” czy „człowiek z Oase” dowodzą, że krzyżowanie się międzygatunkowe było powszechną częścią naszej ewolucji.
Literatura:
Duarte C. i in. 1999. The early Upper Paleolithic human skeleton from the Abrigo do Lagar Velho (Portugal) and modern human emergence in Iberia, PNAS, 96(13): 7604–7609
Trinkaus E. i in. 2024. Radiocarbon dating of the Lagar Velho child burial, PLOS ONE
Slon V. i in. 2018. The genome of the offspring of a Neanderthal mother and a Denisovan father, Nature, 561(7721): 113–116
Fu Q. i in. 2015. An early modern human from Romania with a recent Neanderthal ancestor, Nature, 524(7564): 216–219
Prüfer K. i in. 2014. The complete genome sequence of a Neanderthal from the Altai Mountains, Nature, 505(7481): 43–49
Pettitt P., Bahn P. 2001. The Archaeology of Death. Sutton Publishing.
