Sen - konsekwencja jego deficytu
Grafika wygenerowana przy pomocy kreatora obrazów Bing.
Przeciwieństwem czuwania jest sen – jedna z podstawowych i fundamentalnych potrzeb organizmu (nie tylko ludzkiego). Jeśli tej potrzeby nie zaspokoimy, nie możemy, a nawet nie jesteśmy w stanie realizować wyższych potrzeb. Sen jest stanem czynnościowym centralnego układu nerwowego, który cechuje się odwracalną pod wpływem czynników zewnętrznych utratą świadomości oraz bezruchem.
We współczesnym świecie pełnym bodźców i niebieskiego światła, w pędzie życia codziennego, Człowiek ma tendencje do nieszanowania tej potrzeby. W pogoni za światem odmawiamy organizmowi tego przywileju, siedząc do późnych godzin nocnych wierząc, że przecież kiedyś “odeśpimy”...
W dzisiejszym artykule opowiemy sobie trochę o piętnie odciskanym przez deficyty snu na ludzkim zdrowiu.
Sen jest konieczny i niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Podczas tego stanu układu nerwowego, zachodzą w ciele różne procesy takie jak np. regeneracja, konsolidacja szlaków pamięciowych kluczowa dla uczenia się oraz regulacja wielu reakcji biochemicznych i fizjologicznych (regulację hormonalną metabolizmu glukozy, apetytu czy stresu). Po dobrze przespanej nocy będziemy cechować się wyższym poziomem skupienia, lepiej będzie funkcjonować pamięć i inne funkcje kognitywne a nauka nowych rzeczy stanie się prostsza. Ponad to wypoczęty, zregenerowany organizm to lepiej funkcjonujące leukocyty i sprawniejszy układ odpornościowy.
Chroniczny niedobór snu może skutkować różnymi negatywnymi konsekwencjami krótko i długoterminowymi dla zdrowia fizycznego czy psychicznego. Zaobserwować można spadek koncentracji, spowolnienie czasu reakcji prostej oraz złożonej, trudności w podejmowaniu decyzji, rozdrażnienie czy występowanie nagłych i niekontrolowanych reakcji emocjonalnych. Długoterminowo deficyty snu mogą znacznie pogorszyć ogólny stan zdrowia, prowadząc do:
chorób sercowo naczyniowych – niewystarczająca ilość snu koreluje z podwyższonym ryzykiem nadciśnienia tętniczego krwi ryzykiem wystąpienia miażdżycy naczyniowej, a w konsekwencji wystąpieniem choroby wieńcowej, zawału mięśnia sercowego czy udaru mózgu. Badanie Nurses' Health Study przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych, w którym wzięło udział ponad 71 tysięcy pielęgniarek w wieku 30-55 lat, wykazało, że osoby śpiące mniej niż 5 godzin na dobę miały aż o 82% wyższe ryzyko chorób serca w porównaniu z tymi, które spały 8 godzin. Jednocześnie co ciekawe w badaniu przeprowadzonym przez Nagai i in. (2010), badani którzy spali znacznie dłużej, również charakteryzowali się wyższym ryzykiem wystąpienia chorób sercowo-naczyniowym.
Zaburzenia rytmu pracy serca – niedobór snu może prowadzić do zaburzeń rytmu pracy serca, takich jak migotanie przedsionków. Wykazano, że osoby śpiące mniej niż 6 godzin na dobę, miały większe prawdopodobieństwo wystąpienia arytmii serca.
Choroby i zaburzenia metaboliczne – deficyty snu będą niekorzystnie wpływać na regulację gospodarki hormonalnej. Jak już wspomnieliśmy, w trakcie snu dochodzi do różnych regulacji biochemicznych i metabolicznych w naszym organizmie, które są niemożliwe lub nie są tak wydajne w trakcie czuwania. Długoterminowo brak snu, korelować będzie ze zwiększeniem poziomu greliny i obniżając poziom leptyny (pierwszy z nich to tzw. hormon głodu, drugi – sytości), co prowadzi do nadmiernego apetytu i zwiększa ryzyko otyłości, a w konsekwencji również do insulinooporności i cukrzycy typu II. Badanie przeprowadzone przez Beihl i in. (2009) wykazało, że osoby śpiące mniej niż 7 godzin dziennie miały istotnie wyższe ryzyko rozwoju cukrzycy typu II w porównaniu z osobami śpiącymi 8 godzin.
Zdrowie psychiczne – bezsenność, która sama w sobie jest zaburzeniem snu, jest predyktorem wystąpienia zaburzeń lękowych, a także jest skorelowana z występowaniem depresji. Zatem osoby cierpiące na bezsenność będą bardziej narażone na rozwój tych zaburzeń nastroju.
Podsumowując dzisiejszy artykuł oraz krótkie fakty w kontekście wpływu snu na zdrowie organizmu dochodzimy do wniosku, że sen jest niesamowicie kluczowym elementem zdrowia człowieka. Jego niedobór prowadzi do szeregu poważnych konsekwencji zdrowotnych, obejmujących zarówno zaburzenia metaboliczne, choroby sercowo-naczyniowe oraz problemy psychiczne. Dbanie o odpowiednią ilość i jakość snu jest niezbędne dla zachowania zdrowia na długie lata.
Literatura:
Ayas N. T., White D. P., Al-Delaimy W. K., Manson J. E., Stampfer M. J., Speizer F. E., Hu F. B. 2003. A prospective study of self-reported sleep duration and incident diabetes in women. Diabetes Care, 26(2): 380-384
Beihl D. A., Liese A. D., Haffner S. M. 2009. Sleep duration as a risk factor for incident type 2 diabetes in a multiethnic cohort. Annals of Epidemiology, 19(5): 351-357
Irwin M., Opp M. 2017, Sleep Health: Reciprocal Regulation of Sleep and Innate Immunity. Neuropsychopharmacol. 42: 129–155
Nagai M., Hoshide S., Kario K. 2010. Sleep duration as a risk factor for cardiovascular disease- a review of the recent literature. Current cardiology reviews.6(1):54-61.
https://zyciemasens.pl/wplyw-odpowiedniej-ilosci-snu-zdrowie/?utm_source=chatgpt.com
