Znaczenie cheiloskopi w kryminalistyce
Grafika wykonana przy pomocy kreatora obrazów Bing.
Był mglisty, rześki, niedzielny listopadowy poranek, gdy śledczy wraz z technikami dotarli na miejsce zdarzenia. Tego dnia nad ranem około godziny 4:16 czasu lokalnego, służby ratunkowe odebrały zgłoszenie od przerażonej i roztrzęsione kobiety, która poinformowała, że po powrocie z wieczoru panieńskiego zastała drzwi swojego domu otwarte na oścież. Po wejściu do wnętrza jej oczom ukazały się poprzewracane krzesła, rozbite sprzęty RTV i AGD, a pośrodku tego bałaganu w salonie na dywanie zauważyła leżącego na lewym boku swojego narzeczonego w kałuży krwi, jak się później okazało jego własnej.
Śledczy niezwłocznie wkroczyli do akcji i zaczęli zabezpieczać miejsce zdarzenia, jednocześnie dokonując dokumentacji fotograficznej i zabezpieczając dowody, które znajdowali. Po wstępnej analizie zabezpieczono kilka potłuczonych przedmiotów z nadzieją, że sprawca zostawił odciski swoich palców. Oprócz tego fragment skórzanego rozerwanego paska, koraliki z pękniętej bransolety, srebrny sygnet o rozmiarze M, paczkę papierosów, rozsypaną na podłodze popielnicę oraz fragment miedzianego drutu. Ponadto wszędzie wokół walały się odłamki tłuczonego szkła. W salonie nie odnaleziono potencjalnego narzędzia, którym sprawca mógł dźgnąć mężczyznę. Śledczy przeczesali wszystkie pomieszczenia domu, a także zewnętrzną część posesji. W trakcie oględzin zwłok na miejscu zdarzenia śledczym rzucił się jeden szczegół. Na szyi tuż za kołnierzem białej koszuli ofiara miała ślady odbitej szminki. Ponadto ofiara została ugodzona trzykrotnie ostrym narzędziem w lewy bok brzucha tuż poniżej X żebra. Oprócz wyżej wymienionych uwagę śledczych przykuł także zlew w kuchni, w którym znaleziono i zabezpieczono dwa szklane kieliszki do serwowania czerwonego wina. Butelki po serwowanym trunku nie odnaleziono na miejscu zdarzenia. Na jednym z naczyń, również znaleziono ślady krwistoczerwonej szminki do ust…
I tym oto nietuzinkowym i klimatycznym wstępem chcemy wprowadzić Was w tematykę cheiloskopii oraz jej znaczenia w badaniach miejsc popełniania przestępstw.
Cheiloskopia jest dziedziną kryminalistyki, która zajmuje się analizą odcisków pozostawianych przez czerwień wargową człowieka. Jest to technika, która daje możliwość zidentyfikowania osób na podstawie wyjątkowych i unikalnych dla każdego człowieka wzorów, kształtów i cech charakterystycznych czerwieni wargowych po pozostawieniu odbitek tej części ciała na różnych powierzchniach takich jak naczynia (tak jak w naszej historii, na górnej krawędzi szklanego kieliszka), powierzchniach płaskich czy nawet na ciele ofiary. Cheiloskopia może być szczególnie przydatna w przypadkach, gdzie inne metody identyfikacji, takie jak analiza DNA, czy odciski palców z różnych powodów są niemożliwe do zastosowania.
Technicy kryminalistyczni stosują cheiloskopię w różnych sytuacjach i przypadkach, w tym:
W trakcie analizy miejsca zdarzenia, rekonstruowaniu scen zdarzenia oraz identyfikacji sprawcy/ów, a to między innymi dlatego, że odciski ust mogą dostarczyć śledczym cennych informacji o sprawcy przestępstwa, w szczególności jeśli do gry wchodzą takie czyny jak napaść, morderstwo czy gwałt. Ponadto znalezione mogą wspomóc dochodzenie stanowiąc jeden z wielu dowodów, które pomagają w budowaniu profilu sprawcy.
Identyfikacja ofiary, w sytuacjach, gdzie inne metody identyfikacji biometrycznej zawodzą, odciski ust mogą pomóc ustalić tożsamość ofiary zdarzenia.
Świadectwa w sprawach sądowych, czyli odciski ust mogą zostać potraktowane jako dowód w sprawach sądowych, pomagając w wykryciu i oskarżeniu sprawcy.
Podczas analizy odcisków ust technicy zwracają uwagę na:
Kształt warg: Odciski mogą różnić się kształtem i wielkością, co może być pomocne w trakcie identyfikacji.
Tekstura odbitki czerwieni wargowej.
Wzory występujące na czerwieni wargowej: odciski ust mogą pokazywać unikalne wzory i minucje na podstawie których możliwa jest bioidentyfikacja.
W trakcie analizowania odbitki ust tworzy się a’la mapę czerwieni wargowych dzieląc usta na określone sektory. Następnie w obrębie ów sektorów dokonuje się analizy i identyfikacji określonych wzorów czerwieni wargowych. Mapa ust dzieli się na różne sektory, które pomagają w analizie odcisków. Wyróżnia się następujące sektory:
Sektor górny – górna czerwień wargowa oraz obszar nad nią.
Sektor dolny – dolna czerwień wargowa oraz obszar pod nią.
Sektor boczny – boczne części czerwieni wargowych, które mogą mieć unikalne cechy.
Schemat autorstwa twórców bloga.
W obrębie określonych stref na mapie czerwieni wargowych zauważyć można różne figury. W zależności od rodzaju zastosowanej klasyfikacji, w cheiloskopii można wyróżnić różne typy minucji, których układ może stanowić podstawę do bioidentyfikacji. W klasyfikacji japońskiej są to następujące 6 typów formacji znajdowanych na odbitkach czerwieni wargowych:
I – bruzdy czerwieni wargowej proste, które biegną w poprzek ust
I’ – bruzdy czerwieni wargowej proste, które biegną w poprzek ust do ich połowy
II – bruzdy czerwieni wargowej rozwidlone
III – bruzdy czerwieni wargowej przecinające się
IV – bruzdy czerwieni wargowej, które tworzą siatkę
V – bruzdy czerwieni wargowej nieregularne nienależące do żadnych typów.
Schematy autorstwa twórców bloga stworzone w oparciu o klasyfikację japońską (źródło: Jurczyk-Romanowska E. 2011. Próby klasyfikacji wzorów czerwieni wargowej).
Zatem w oparciu o klasyfikację japońską przedstawioną poniżej odbitkę czerwieni wargowych można analizować w przedstawiony obok odbitki sposób.
Schemat przykładowej, prostej analizy odbitki czerwieni wargowej górnej i dolnej wraz z jej analizą w oparciu o klasyfikację japońską stworzone przez autorów bloga (wszelkie prawa zastrzeżone).
Podsumowując, cheiloskopia może być bardzo cennym narzędziem w rękach techników kryminalistycznych i śledczych w szczególności, gdy zawiodą inne metody i techniki bioidentyfikacji. Dzięki szczegółowej analizie odcisków czerwieni wargowych, specjaliści mogą zdobyć istotne dane, które pozwalają na identyfikację sprawców i ofiar przestępstw.
Literatura:
Godlewska A. Cheiloskopia. Czy usta mogą nas zdradzić nawet wtedy, gdy nie wypowiadają żadnych słów? https://www.bibliotekacyfrowa.pl/Content/58882/05_Anna_Godlewska.pdf
Jakubowska E., Lewna A. 2014. Wykorzystanie cheiloskopii w praktyce śledczej, E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław
Jurczyk-Romanowska E. 2011. Próby klasyfikacji wzorów czerwieni wargowej, Ogrody Nauk i Sztuk, 215-228
Sharma P, Saxena S., Rathod V. 2009. Comparative reliability of cheiloscopy and palatoscopy in human identification, Indian Journal of Dental Research, 20(4): 453-457
Caldas I.M., Magalhães T., and Afonso A. 2007. Establishing identity using cheiloscopy and palatoscopy. Forensic science international, 165(1): 1-9
