PORÓD TRUMIENNY
Źródło: Pixabay (autor: 705847)
Jest rok 2010. Trwają wykopaliska archeologiczne w Imola we Włoszech. W pewnym momencie oczom naukowców ukazuje się pewne niezwykłe i niestety bardzo smutne znalezisko – szkielet kobiety z dziurą w czaszce. Pewnie powiecie, że to przecież nic nadzwyczajnego? Prawda! Ale kiedy dodamy do tego jeszcze szczątki malutkiego dziecka – sprawa zaczyna wyglądać nieco inaczej…
Już na wstępie nasuwają się dwa pytania. Po pierwsze. Skąd wziął się otwór w czaszce kobiety i czy był on przyczyną jej śmierci? Po drugie. Dlaczego przy szczątkach kobiety znajdują się również szczątki dziecka? Już śpieszymy z odpowiedziami.
Naukowcy po przebadaniu szkieletu i dokładnej analizie stwierdzili, że otwór w czaszce kobiety najprawdopodobniej związany był z przeprowadzonym zabiegiem trepanacji czaszki. Udało się nawet stwierdzić, że został on przeprowadzony przy pomocy metalowego instrumentu o okrągłym przekroju. Jest to rzeczywiście bardzo prawdopodobne, ponieważ tego typu zabiegi były powszechne w okresie średniowiecza, na który datowane są odnalezione szczątki. Trepanacje czaszki były stosowane bardzo często w celach medycznych, w leczeniu szerokiego zakresu dolegliwości m.in. migren i stanów związanych z nadciśnieniem. Dlaczego zatem wykonano ten zabieg w przypadku tej kobiety? Tak naprawdę, odpowiedź na to pytanie nie jest łatwa. Naukowcy jednak stwierdzili, że bardzo prawdopodobną przyczyną mogło być wystąpienie komplikacji podczas porodu, obecnie znanego jako stan przedrzucawkowy. Kobiety ze stanem przedrzucawkowym doświadczają wysokiego ciśnienia, które zmniejsza dopływ krwi do płodu, a to zagraża życiu dziecka. Dodatkowo stan ten może przekształcić się w rzucawkę, objawiającą się drgawkami i w najgorszym wypadku mogącą wywołać śpiączkę. Niestety na to nie ma żadnego lekarstwa. Jedynym sposobem jego uniknięcia jest jak najszybszy poród u kobiet, które są nim zagrożone. Na podstawie tych informacji możemy stwierdzić, że osoba która wykonała trepanację u kobiety z Imola starała się uratować jej życie oraz życie jej nienarodzonego dziecka. Jednak nie można jednoznacznie stwierdzić co było ostateczną przyczyną śmierci tej kobiety. Komplikacje podczas porodu? Trepanacja czaszki? Czy oba te czynniki?
Karykaturalna grafika stworzona w kreatorze obrazów bing i zmodyfikowana przez autora bloga.
No dobrze. To teraz pora odpowiedzieć na drugie pytanie – skąd szczątki dziecka? Pierwszą odpowiedzią na to pytanie, która przychodzi do głowy jest to, że po prostu dziecko nie przeżyło trudnego porodu lub zmarło zaraz po nim i z tego powodu zostało pochowane wraz z matką. Nic bardziej mylnego. Biorąc pod uwagę ułożenie szczątków dziecka (które spoczywały między miednicą a kośćmi udowymi kobiety), stwierdzono, że prawdopodobnie w tym przypadku doszło do tzw. „porodu trumiennego”. Wbrew nazwy nie chodzi tutaj o faktyczny poród dziecka, który odbył się po śmierci kobiety, gdyż po śmierci szyjka macicy nie może się rozszerzyć, aby umożliwić przejście płodu. Jak zatem doszło do „porodu”? Przyczyniły się do tego gazy gnilne gromadzące się w ciele zmarłej, która w chwili śmierci znajdowała się prawdopodobnie w 38. tygodniu ciąży. W pewnym momencie gazów było tak dużo, że zaczęły naciskać na macicę. To doprowadziło do „wyciśnięcia” płodu z ciała matki. Do tego zjawiska najczęściej dochodzi 48-72 godziny po śmierci ciężarnej kobiety.
Innym opisanym przypadkiem „porodu trumiennego” jest odkrycie datowane na VI – XIII wiek i pochodzące również z Włoch (stanowisko archeologiczne San Genesio, San Minato, Piza). Odkryto tam szczątki około 30 letniej kobiety, zmarłej w 32. tygodniu ciąży. Podobnie jak w poprzednim przypadku, również i tutaj odnaleziono szczątki płodu, które spoczywały pomiędzy kośćmi udowymi matki i były ułożone głową do dołu (tak jak dziecko w trakcie porodu).
„Poród trumienny” jest dość rzadko spotykany przez antropologów i archeologów. Z tego powodu wzbudza bardzo dużo emocji. Ze względu na rzadkość tego zjawiska nie jest on jeszcze dobrze poznany i zrozumiany. Być może za jakiś czas dowiemy się o nim czegoś więcej ☺.
Źródła:
https://www.medicalnewstoday.com/articles/321433
https://www.smithsonianmag.com/smart-news/rare-case-coffin-birth-seen-medieval-grave-180968612/
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2352409X20302108
